I can remember it very well when one of my uncles, Uncle Bing2—a retired Human Rights Regional Director of Region XII and a retired Judge—uttered this idea: “Democracy is a government of the mobs.”
Noon, napakunot-noo ako. Paano naging “mob” ang mamamayan? Hindi ba’t ang demokrasya ang pinakamataas na anyo ng pamamahala—boses ng bayan, kapangyarihan ng nakararami? Bata pa ako noon, kaya tinabi ko muna ang ideyang iyon sa isang sulok ng isipan. Pero hindi ito tuluyang nawala. Tahimik lang itong naghintay.
Hanggang sa sumabog ang flood control fiasco.
Doon ko muling naalala si Uncle Bing2.
Sa gitna ng baha, ng sirang proyekto, ng bilyong pisong pondo na tila inanod ng putik at palusot, ang mas nakakagulat ay hindi lamang ang kapalpakan ng sistema—kundi ang reaksyon ng publiko. May galit, oo. Ngunit mas malakas ang ingay kaysa isip. Mas mabilis ang sisi kaysa pagsusuri. Mas uso ang viral kaysa beripikasyon.
At doon pumasok ang tanong:
Ito ba ang demokrasya? O ito na ba ang mob rule na tinutukoy ni Uncle Bing2?
Sa teorya, ang demokrasya ay pamahalaan ng mamamayan—may partisipasyon, may pananagutan, may talino sa pagpili. Ngunit sa praktika, nagiging mapanganib ito kapag ang mga desisyon ay hinuhubog ng emosyon, disimpormasyon, at popularidad. Kapag mas pinakikinggan ang pinakamalakas sumigaw kaysa sa may malinaw na paliwanag. Kapag ang “likes” at “shares” ang nagiging sukatan ng katotohanan.
Hindi lahat ng galit ay mali. Hindi lahat ng protesta ay masama. Ngunit kapag ang galit ay hindi na ginagabayan ng pag-unawa, at ang protesta ay walang malinaw na layunin, nagiging ingay ito—at ang ingay, kapag pinagsama-sama, ay nagiging mob.
Ang masakit na katotohanan:
Hindi awtomatikong matalino ang nakararami.
Ang demokrasya ay umaasa hindi lamang sa dami ng bumoboto, kundi sa kalidad ng pag-iisip ng bumoboto.
Kaya mahalaga ang mga institusyon—batas, korte, malayang midya, at edukasyon. Ito ang mga preno ng demokrasya. Kapag sinira natin ang mga ito sa ngalan ng “kami ang mayorya,” unti-unti nating tinatanggal ang proteksyon laban sa mob rule.
Sa flood control fiasco, malinaw ang aral: hindi sapat ang sisihan. Hindi sapat ang trending na galit. Ang kailangan ay kolektibong pag-iisip, hindi kolektibong pagwawala.
Ngayon, mas nauunawaan ko na si Uncle Bing2.
Hindi niya sinasabing masama ang demokrasya. Ang babala niya ay mas malalim:
Ang demokrasya, kapag iniwan sa kamay ng emosyon at kamangmangan, ay kayang maging pamahalaan ng mga nagkakagulo.
Ang tunay na hamon sa atin ay ito:
Paano tayo magiging mamamayan, hindi mob?
Paano tayo magiging mapanuri, hindi padalos-dalos?
Paano natin ipagtatanggol ang demokrasya—hindi lamang laban sa mga tiwaling opisyal, kundi laban din sa sarili nating kapabayaan bilang mamamayan?
Dahil sa huli, ang demokrasya ay salamin.
Kung ano ang kalidad ng mamamayan, iyon din ang kalidad ng pamahalaan.
At marahil, ito ang aral na matagal nang sinasabi ni Uncle Bing2—na ngayon ko lang tunay na naintindihan.
